Tijdens een paniekaanval kan een gedachte in enkele seconden volledig waar voelen.
Ik ga dood. Ik raak de controle kwijt. Straks doe ik iets geks.
Die gedachten horen voor veel mensen bij de meest beangstigende kant van paniek.
Sterke angst maakt gevaar heel aannemelijk
Wanneer je lichaam heftig reageert, zoekt je brein naar een verklaring.
Een snelle hartslag kan dan meteen worden uitgelegd als een hartprobleem. Een vreemd gevoel in je hoofd als verlies van controle.
Dat patroon wordt verder uitgelegd bij de paniekcirkel.
Een gedachte is geen voorspelling
Dat je tijdens paniek denkt dat je doodgaat, betekent niet dat die gedachte betrouwbaar voorspelt wat er gebeurt.
Hetzelfde geldt voor de angst om “gek te worden”. Paniek kan heel intens zijn zonder dat je daardoor automatisch de grip op de werkelijkheid verliest.
Heb je vooral een vreemd of onwerkelijk gevoel? Lees dan derealisatie en depersonalisatie.
Vermijd geen medische beoordeling op basis van deze uitleg
Pijn op de borst, benauwdheid of andere lichamelijke klachten kunnen verschillende oorzaken hebben.
Nieuwe, ernstige of duidelijk veranderde klachten moeten worden beoordeeld. De pagina paniekaanval of hartprobleem legt uit waarom online herkenning niet genoeg is.
Bespreek de precieze angst
Zeg niet alleen: “Ik had paniek.”
Vertel bijvoorbeeld: “Ik was bang dat ik flauw zou vallen en daarom ben ik direct naar buiten gegaan.”
Dan wordt duidelijk welke verwachting je gedrag stuurt.
Behandeling richt zich op die verwachtingen
Binnen CGT kun je onderzoeken welke betekenis je aan lichamelijke sensaties geeft en welke voorspellingen steeds terugkomen.
Lees meer over cognitieve gedragstherapie en oefenen met lichamelijke sensaties binnen interoceptieve exposure.
Kijk ook naar wat je na de gedachte doet
De gedachte ik ga dood kan ertoe leiden dat je direct 112 wilt bellen, je hartslag meet of de ruimte verlaat. Soms is medische hulp natuurlijk terecht. Maar wanneer onderzoek eerder geruststellend was en hetzelfde patroon steeds terugkomt, kan ook die reactie onderdeel van de behandeling worden.
Bespreek daarom niet alleen de gedachte zelf, maar ook de stappen die er direct op volgen.