Je wilt iets zeggen, maar denkt meteen aan hoe het overkomt. Misschien ben je bang dat je bloost, trilt of niets meer weet.
Sociale angst kan spelen tijdens een presentatie. Maar ook tijdens een gewoon gesprek, samen eten of iemand iets vragen.
De verwachte beoordeling staat centraal
Bij een sociale-angststoornis is iemand sterk bang voor een negatieve beoordeling in sociale situaties. De angst kan leiden tot veel spanning of vermijding.
Dat is niet hetzelfde als graag alleen zijn of een rustig karakter hebben. Het gaat om angst en beperkingen, niet om hoeveel gezelschap je prettig vindt. Het NIMH legt het verschil met gewone verlegenheid uit.
Een gesprek begint soms lang van tevoren
Je bedenkt vooraf wat je gaat zeggen. Je stelt je lastige stiltes voor. Tijdens het gesprek let je vooral op jezelf.
Achteraf bekijk je misschien ieder zinnetje opnieuw. Een neutrale reactie kan dan voelen als bewijs dat het verkeerd ging.
Een voorbeeld: iemand kijkt even op zijn telefoon. Jij denkt dat je saai bent. Maar uit dat ene gedrag kun je niet betrouwbaar afleiden wat de ander denkt.
Voorbereiding kan steeds uitgebreider worden
Een paar punten noteren voor een presentatie kan helpen. Het is anders wanneer je ieder woord moet vastleggen voordat je durft te spreken.
Vraag jezelf af wat je probeert te voorkomen. Wil je iets duidelijk vertellen? Of probeer je zeker te weten dat niemand iets negatiefs kan denken?
Bij angst en onzekerheid lees je meer over die tweede vraag.
Behandeling geeft ruimte om anders te oefenen
Cognitieve gedragstherapie kan helpen bij sociale angst. Je onderzoekt verwachtingen en oefent met sociale situaties. Exposure kan daarvan onderdeel zijn.
Een persoonlijk oefendoel kan zijn dat je één vraag stelt zonder eerst een volledige formulering uit te schrijven. Het doel wordt afgestemd op jouw situatie. De bedoeling is niet dat je opeens een heel ander karakter krijgt.
Bespreek hulp als angst je contacten, werk of studie belemmert. Lees verder over angst op het werk en behandeling van angststoornissen.