Een ongewenste gedachte kan je laten schrikken. Misschien probeer je hem weg te krijgen door iets te controleren, te herhalen of in gedachten recht te zetten.
Als zulke patronen veel ruimte innemen, kan dwang een rol spelen. Dat is iets anders dan graag netjes werken of af en toe twijfelen.
Dwanggedachten zijn ongewenst
Bij een dwangstoornis, ook OCD genoemd, kunnen gedachten, beelden of impulsen steeds terugkomen. Ze kunnen angst, twijfel of afkeer oproepen.
Dwanghandelingen zijn reacties die iemand zich gedwongen voelt uit te voeren. Denk aan herhaald controleren, wassen of tellen. Ook handelingen in je hoofd kunnen meetellen. Het NIMH beschrijft dwanggedachten en dwanghandelingen.
Een ongewenste gedachte is op zichzelf geen bewijs dat je die gedachte wilt uitvoeren.
Niet ieder terugkerend idee is dwang
Iedereen controleert soms iets opnieuw. Ook bij gewone zorgen kunnen gedachten blijven terugkomen.
Daarom kijkt een behandelaar onder meer naar de functie van het gedrag. Wat probeer je te voorkomen? Voelt het alsof je een ritueel moet uitvoeren? Hoeveel tijd kost het? Wat gebeurt er wanneer je het niet doet?
Bij angst en piekeren staat het herhaald nadenken over zorgen centraal.
OCD is een eigen groep binnen de classificatie
Angst komt vaak voor bij OCD. Toch wordt OCD in de huidige DSM- en ICD-indelingen niet onder de gewone categorie angststoornissen geplaatst. Het hoort bij een eigen groep rond dwang en verwante aandoeningen.
Voor jou is vooral van belang dat de behandeling past bij het patroon. Alleen algemene ontspanningsoefeningen kunnen een dwangprobleem missen.
Behandeling richt zich ook op het ritueel
Een belangrijke behandeling is exposure met responspreventie. Daarbij oefen je met situaties die dwang oproepen en met het achterwege laten van de gebruikelijke dwangreactie.
Dat gebeurt volgens een plan dat past bij jouw klachten. Ook medicatie kan worden besproken. Het NIMH geeft uitleg over behandeling van OCD.
Vertel je huisarts ook over rituelen die niemand ziet. Bijvoorbeeld gesprekken in gedachten blijven controleren. Lees daarnaast over geruststelling zoeken als je vaak anderen inschakelt om twijfel weg te nemen.